بحران نفتی ناشی از جنگ ایران، صنعت سوخت فسیلی را برای همیشه تغییر داده است و کشورها را برای تأمین امنیت انرژی از سوخت‌های فسیلی رویگردان می‌کند. این را فاتح بیرول، کارشناس برجسته انرژی جهان و مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) گفت.

 

به گزارش «انتخاب»؛ بیرول همچنین گفت که علیرغم فشارها، بریتانیا باید از بخش زیادی از توسعه بالقوه خود در دریای شمال صرف‌نظر کند.

 

بیرول در گفت‌وگو با گاردین گفت که یکی از پیامدهای کلیدی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران این است که کشورها اعتماد خود را به سوخت‌های فسیلی از دست خواهند داد و تقاضا برای آنها کاهش می‌یابد.

 

او گفت: «درک آنها از ریسک و قابلیت اطمینان تغییر خواهد کرد. دولت‌ها استراتژی‌های انرژی خود را بازنگری می‌کنند. جهش قابل توجهی در انرژی‌های تجدیدپذیر و انرژی هسته‌ای رخ خواهد داد و تغییر بیشتری به سمت آینده‌ای با برق بیشتر ایجاد خواهد شد. و این امر به بازارهای اصلی نفت ضربه خواهد زد.»

 

بیرول گفت که دیگر نمی‌توان از این بحران بازگشت: «گلدان شکسته است، آسیب انجام شده است – کنار هم گذاشتن دوباره تکه‌ها بسیار دشوار خواهد بود. این بحران پیامدهای دائمی برای بازارهای جهانی انرژی در سال‌های آینده خواهد داشت.»

 

در حالی که تمرکز او بر تصویر جهانی کمبودها و تقاضای آینده بود، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی همچنین نسبت به برنامه‌های بالقوه بریتانیا هشدار داد. صنعت نفت و متحدانش خواستار افزایش حفاری در دریای شمال شده‌اند، از جمله چراغ سبز نشان دادن به میادین جَک‌داو (Jackdaw) و روزبنک (Rosebank) که مجوز اکتشاف دریافت کرده‌اند، اما مجوز تولید ندارند.

 

بیرول گفت: «این تصمیم به دولت بستگی دارد، اما این میادین تغییر چندانی در امنیت انرژی بریتانیا ایجاد نمی‌کنند و قیمت نفت و گاز را نیز تغییر نمی‌دهند. آنها تفاوت قابل توجهی در این بحران ایجاد نخواهند کرد.»

 

او همچنین هشدار داد که به دلایل تجاری، مجوز اکتشاف برای میادین جدید بیشتر صادر نشود.

 

بیرول گفت: «آنها در سال‌های آینده مقدار قابل توجهی نفت و گاز تأمین نخواهند کرد. قبوض را کاهش نمی‌دهند، بریتانیا همچنان یک واردکننده بزرگ و قیمت‌پذیر در بازارهای بین‌المللی خواهد ماند. من حتی در مورد اثرات تغییرات اقلیمی صحبت نمی‌کنم – فقط از دیدگاه تجاری، سرمایه‌گذاری عمده در اکتشاف ممکن است منطق تجاری نداشته باشد.»

 

او افزود که اتصال برگشتی (Tiebacks) - که به موجب آن محدوده میادین نفتی موجود گسترش می‌یابد - موضوع متفاوتی است و باید انجام شوند.

 

در مصاحبه‌ای مفصل، بیرول گفت که چشم‌انداز آینده که به شدت تغییر کرده، فرصت‌های گسترده‌ای را برای انرژی تجدیدپذیر فراهم می‌کند، اما همچنین خطراتی را ایجاد می‌کند که می‌تواند پیشرفت در زمینه آب و هوا را از مسیر خارج کند. او به عنوان رئیس دیرینه ناظر جهانی انرژی، یکی از تأثیرگذارترین صداها بر دولت‌های جهان است.

 

بیرول همچنین گفت: قیمت‌های بالای مداوم سوخت‌های فسیلی ممکن است کشورهای در حال توسعه را به سمت زغال سنگ وسوسه کند، اما انرژی خورشیدی از نظر هزینه با زغال سنگ رقابت می‌کند و سریع‌تر در حال رشد است.

 

· انرژی‌های تجدیدپذیر یک جایگزین بدون ضرر (no-regrets) ارائه می‌دهند و به احتمال زیاد انرژی هسته‌ای نیز افزایش خواهد یافت. ساخت انرژی‌های تجدیدپذیر گزینه‌ای است که «هرگز نشنیده‌ام کسی از آن پشیمان شود». او گفت: «من هیچ جنبه منفی برای انرژی تجدیدپذیر نمی‌بینم.»

 

· اگرچه او در طول بحران اوکراین خواستار مالیات‌های بادآورده (windfall taxes) برای برداشت بخشی از سودهای عظیم و ناشی از شانس شرکت‌های انرژی شد، اما بیرول گفت که در این بحران فعلی برای وضع مالیات‌های جدید خیلی زود است.

 

· تأثیرات بر صنایع کود، مواد غذایی، هلیوم، نرم‌افزار و سایر صنایع حتی در صورت بازگشایی تنگه هرمز ادامه خواهد داشت.

 

این بحران «بزرگ‌تر از همه بحران‌های بزرگ قبلی روی هم و در نتیجه عظیم» بود. او گفت: «هنوز نمی‌توانم بفهمم که جهان چقدر غافلگیر شد، اینکه اقتصاد جهانی می‌تواند در گرو یک تنگه ۵۰ کیلومتری باشد.»

 

دیدگاه‌های بیرول در مورد دریای شمال در دولت بریتانیا مورد استقبال قرار گرفت. حزب کارگر با وعده ممنوعیت مجوزهای اکتشافی آینده به قدرت رسید، اما این سؤال را باز گذاشت که آیا میادینی که از قبل در دستور کار صدور مجوز هستند – از جمله جَک‌داو و روزبنک – باید ادامه پیدا کنند یا خیر. وزیران تحت فشار صنعت نفت و گاز، احزاب مخالف و بخش‌هایی از رسانه‌ها هستند تا میادین را در فرآیند برنامه‌ریزی مجاز کنند و ممنوعیت اکتشافات جدید را لغو کنند.

 

یک منبع از حزب کارگر گفت: «ما خوشحالیم که اقتصاددان برجسته انرژی جهان، تأیید خود را بر انتقال عادلانه و مدیریت شده در دریای شمال تکرار کرده است.»

 

کارشناسان و فعالان گفتند که باید به نظرات رئیس آژانس بین‌المللی انرژی توجه شود. اد متیو، مدیر بریتانیایی اندیشکده E3G گفت: «بیرول صرفاً چیزی را منعکس می‌کند که هر تحلیلگر معقول و مستقل انرژی می‌تواند ببیند. ذخایر سوخت فسیلی بریتانیا ۹۰ درصد کاهش یافته است و کاری برای کاهش قبوض انجام نخواهد داد.»

 

او افزود: «تنها مسیر مؤثر برای امنیت انرژی و اقتصادی، انرژی پاک داخلی است. همه احزاب سیاسی اکنون باید حول این مأموریت متحد شوند. عدم موفقیت آنها در این کار، چیزهای زیادی در مورد اینکه واقعاً نماینده منافع چه کسانی هستند به شما می‌گوید.»

 

تسا خان، مدیر اجرایی سازمان کمپین‌زنی Uplift گفت: «این حقایق [که میادین جدید قیمت‌ها را کاهش نمی‌دهند یا امنیت انرژی را به میزان قابل توجهی افزایش نمی‌دهند] تغییر نمی‌کنند، آنها فقط توسط سر و صدای لابی نفت غرق می‌شوند، که از این لحظه برای فشار برای حفاری بیشتر استفاده کرده است، حتی با وجود اینکه کشورها در پاسخ به درگیری به سرعت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر می‌روند.»

 

او گفت: «تسلیم شدن در برابر این خواسته‌ها، بریتانیا را در معرض خطر وابسته کردن به یک سیستم سوخت فسیلی ناپایدار و به طور فزاینده قدیمی قرار می‌دهد، دقیقاً در زمانی که جهان در حال دور شدن از آن است.»

 

بیش از ۵۰ دولت، از جمله بریتانیا، اتحادیه اروپا، تولیدکنندگان بزرگ نفت و ده‌ها کشور در حال توسعه، هفته آینده در کلمبیا برای اولین کنفرانس بین‌المللی جهان در مورد گذار از سوخت‌های فسیلی دیدار خواهند کرد، جایی که در مورد واکنش جهانی به بحران نفت و تلاش برای انرژی تجدیدپذیر بحث خواهد شد.